Het beroep van de architect

De stage van de architect

arch. Peter Ketsman, Orde van Architecten • 1 juli 2016

De Wet van 1963 bepaalt dat niemand op het tableau kan opgenomen worden zonder voorafgaandelijk stage gelopen te hebben. Het doormaken van een stage is een wettelijke verplichting. Op 13 mei 1965 werd het stagereglement als bijlage van een koninklijk besluit betreffende de stage gepubliceerd. Uit de jarenlange praktijk blijkt dat de aanpassing van het stagereglement een noodzakelijk gegeven is. Het klassieke profiel van de architect wijzigt voortdurend. Er is een Vlaamse Beleidscommissie stage die (in bijzondere gevallen) advies geeft naar de Provinciale Raden.

Bedoeling van de stage

 

De bedoeling is dat de stagiair van de verschillende facetten van het beroep kennis neemt om, eens de stage beëindigd, beroepsverantwoordelijkheid te kunnen opnemen. De duur van de stage bedraagt minimaal twee jaar. De stage wordt best niet onderbroken. Drie jaar om de stage te beëindigen wordt aanbevolen. Tijdens de stageperiode mag de stagiair van stagemeester wisselen op voorwaarde dat deze stageperiode niet minder dan zes maanden bedraagt. Indien de Raad van de Orde oordeelt dat de stage ontoereikend is, dan kan de stage verlengd worden met een periode van één jaar. De stagiair dient zich, net zoals de gewone leden die ingeschreven zijn op het tableau, te houden aan deontologische regels. Indien een stagiair zijn verplichtingen niet nakomt, kan hij van de lijst geschrapt worden. De procedures hiervoor zijn analoog met deze van de gewone leden.

 

Waar gebeurt de stage?

 

  • Bij een architect die regelmatig op het tableau is ingeschreven en dit gedurende minstens 10 jaar.
  • In het buitenland bij een architect die eenzelfde anciënniteit heeft. In bijzondere omstandigheden kan de Raad van Orde afwijkingen op het reglement toestaan.

 

Hoeveel stagiairs mogen er bij één stagemeester stage lopen?

 

In principe is dit onbeperkt maar de Raden van de Orde kunnen ingrijpen indien zij menen dat een stagemeester met een te groot aantal stagiairs onmogelijk op een behoorlijke manier zijn stagiairs kan begeleiden. Het is bijgevolg raadzaam dat zowel stagiair als architect voorafgaandelijk het advies van de bevoegde Raad van de Orde inwinnen. De meeste Provinciale Raden laten slechts twee stagiairs toe per stagemeester waarbij geopteerd wordt dat de eerste stagiair reeds een jaar stage achter de rug heeft of zal hebben binnen de eerstvolgende maand van toelating van de tweede stagiair.

 

Voorwaarden om opgenomen te worden op de lijst

 

Om ingeschreven te worden op de lijst van stagiairs moet de verzoeker een aantal documenten indienen. De documenten zijn terug te vinden op de site van de Orde van Architecten, www.architect.be/architect/stage.

Zonder beperking zijn deze ondermeer:

  • Een afschrift van het diploma, gelegaliseerd door het gemeentebestuur van de aanvrager of, in afwachting van de homologatie van het diploma, een attest van de inrichting die het heeft afgeleverd (een eensluidend afschrift wordt door sommige gemeenten niet meer afgeleverd - men moet zich dan met het originele diploma aanbieden.)
  • Een getuigschrift van goed gedrag en zeden
  • Een nationaliteitsbewijs
  • Een ethische verbintenis

De Orde stuurt nadien twee exemplaren van het stagereglement naar de aanvrager. Die moet één exemplaar ondertekend terugsturen naar de Orde.

 

Contract

 

Daarnaast vraagt de Orde een kopij van het stagecontract. Een model hiervan is te bekomen op de site van de Orde van Architecten. Pas na goedkeuring door de Provinciale Raad van de Orde, begint de stage rechtsgeldig te lopen. Zo kan het zijn dat de datum van goedkeuring niet overeenstemt met de datum van de overeenkomst! Het contract kan éénzijdig beëindigd worden met inachtneming van één maand opzeg. Maandelijks, binnen de eerste twee weken van de volgende maand, dient een kopij van de stagefiche waarin de prestaties van de stagiair vermeld staan, aan de Orde te worden overgemaakt. De stagiair moet deze fiches bijhouden en invullen. De stagemeester moet ze, voor ze opgestuurd worden naar de Orde, ondertekenen en goedkeuren. Om de zes maand wordt een tussentijds syntheseverslag opgemaakt door de stagemeester. De stagiair maakt ook een semestrieel verslag op en maakt dit over aan de Orde. Momenteel wordt van de startende stagiair verwacht de maandelijkse stagefiches digitaal in te dienen via de portaalsite van de orde. Elke stagiair kan per semester naar dit systeem overstappen. De inloggegevens hiervoor zullen door het secretariaat van de orde worden afgeleverd. Het is dan ook noodzakelijk dat de stagemeester de documenten digitaal goedkeurt. Ook de semestriële verslagen worden digitaal ingediend.

 

Waar wordt de stage volbracht?

 

In beginsel op het bureau van de stagemeester. Dit kan evenwel ook plaatshebben op een werf van de stagemeester of op een andere plaats. Maar hiervoor moet voorafgaandelijk een afwijking worden toegestaan vanwege de Orde. Het aantal uren dat een stagiair moet presteren bij zijn stagemeester bedraagt minimaal 120 uren per maand. In geen geval kan de stagiair zijn stage uitvoeren op zijn persoonlijk adres. Het is de stagiairs aangeraden voorafgaandelijk goed uit te kijken bij wie ze zullen stage lopen. Ze doen er goed aan die stagemeesters uit te kiezen die bereid zijn hen met alle facetten van het beroep in contact te brengen:

  • ontwerpen
  • uitvoeringsdossiers
  • werfopvolging
  • werfcontrole
  • contacten met aannemers & opdrachtgevers
  • administratieve taken

Indien een aantal facetten van het beroep niet worden doorlopen spreken wij van een ‘éénzijdige stage’ (zie verder).

 

Eigen werk

 

De stagiair mag werken voor eigen rekening uitvoeren. Hij mag echter alleen werken aanvaarden die hij aankan en die hem niet beletten zijn normale stageverplichtingen na te komen. Eigen werkprestaties gebeuren niet op de stageplaats! Deze werken gebeuren onder de volledige verantwoordelijkheid van de stagiair en niet van de stagemeester. De stagiair dient de stagemeester in te lichten over het eigen werk. Hij moet zijn beroepsaansprakelijkheid verzekeren.

 

Stagevergoeding - Medewerker

 

Een stagemeester is niet verplicht zijn stagiair te betalen. Een stagiair moet ook niets aan zijn stagemeester betalen om stage te mogen lopen. Maar als ‘medewerker’ is de stagemeester wel verplicht om zijn stagiair te vergoeden. Naarmate de stagiair opgeleid geraakt en meer en meer in het bureau efficiënt meedraait, dient de vergoeding te worden aangepast. De Vlaamse Raad bepaalt in een richtlijn een minimum uurloon van (na indexering vanaf 01/04/2016) € 11,14 excl.btw, met een verhoging van € 2,23 per zes maanden (index. april 2016). De Beleidscommissie zal in de toekomst toezien op de naleving van deze richtlijn, onder voorbehoud van toekomstige aanpassingen.

 

Statuut

 

Het statuut van de stagiair is hetzelfde als de architectenleden van de Orde, dit is:

  • zelfstandige
  • bezoldigde
  • ambtenaar

 

Plichten van de stagiair

 

De stagiair verbindt er zich toe:

  • een gehoorzaam medewerker te zijn;
  • alle taken waarmee hij voor het vervolmaken van zijn beroepsopleiding wordt belast in geweten te volbrengen;
  • met alle andere leden van het bureau te werken in een geest van volkomen samenwerking;
  • het beroepsgeheim te eerbiedigen.

Deze laatste verplichting houdt onder meer in dat het de stagiair onder geen enkel beding toegelaten is rechtstreeks met kandidaat-opdrachtgevers van de stagemeester te onderhandelen met het oog de opdracht voor eigen rekening binnen te halen.

 

Stage buiten een architectuurbureau

 

Een stage buiten een architectuurbureau is mogelijk onder voorwaarde dat de relevantie ervan voor de latere beroepsuitoefening wordt aangetoond en de duurtijd ervan voor maximaal zes maanden erkend wordt. De beoordeling en validatie gebeurt finaal na het verstrijken van de periode van zes maanden. De stage dient te worden uitgevoerd onder het toezicht van een stagemeester die aan de voorwaarden voldoet om als stagemeester op te treden (= 10 jaar ingeschreven op de tabel) en er dient een overeenkomst te worden afgesloten die de nodige garanties biedt. Tijdens zo een stage is het de bedoeling dat de stagiair inzichten opdoet die hij op een gewoon architectenbureau minder kan opdoen. Zo bijvoorbeeld:

  • werken op een bureau voor stedenbouw en ruimtelijke ordening;
  • restauratiewerken;
  • werken bij technische studiebureaus;
  • werken als conducteur bij een bouwfirma.

 

Eenzijdige stage

 

Indien een stage te eenzijdig blijkt kan de Raad overgaan tot een verlenging van de stage. Het betreft hier een stage waarvan de opdracht te beperkend is om als volwaardig te worden beschouwd. Bv. een stage op een bureau of onderdeel van een bureau dat zich enkel bezig houdt met een beperkt aspect van architectuur (bv.: Technische dossiers, gespecialiseerde dossiers, enz…). De eenzijdigheid van een stage wordt vastgesteld in het stageplan of via de stagefiches en moet worden aangepast of wordt slechts gedurende een korte termijn getolereerd als er door de aard van de stage (b.v. door de aard van de opdrachten) geen aanpassing mogelijk is (maximum zes maanden). In het algemeen geldt het principe dat een eenzijdige stage moet vermeden worden.

 

Buitenlandse stage

 

Deze stage moet voorafgaandelijk aangevraagd en goedgekeurd worden door de Orde en moet gesuperviseerd worden door een stagemeester met voldoende anciënniteit. Net als alle stages zal ook een buitenlandse stage minstens om de zes maanden uitgebreid bij de Orde moeten worden toegelicht en geëvalueerd, waarna kan beslist worden of deze stage voldoet.

 

Leergangen tijdens de stage

 

Leergangen worden niet aanvaard als stage. Het kan zijn dat de stagiair tijdens zijn stage aanvullende universitaire studies volgt als specialisatie in verband met architectuur, stedenbouw en aanverwante disciplines. In voorkomende gevallen kan het moeilijk zijn om per maand de gevraagde 120 uren klassieke stage te volbrengen. In dergelijk geval vragen de Raden dat tijdens deze periode de prestaties als stagiair bij de stagemeester minstens 100 uren per maand bedragen, de resterende 20 uren kunnen dan later ingehaald worden door een evenredige verlenging van de stage. De goedkeuring moet voorafgaandelijk aan de stagemeester en aan de Orde gevraagd worden.

 

Stagecommissarissen - Stagebegeleiders

 

De klassieke stage wordt opgevolgd door een stagecommissaris. Deze commissaris is een mandataris bij de raad van de Orde van architecten van de provincie waar de stagiair op de lijst werd ingeschreven.

Doorgaans maakt deze commissaris ook deel uit van de lokale werkingscel stage. Voor de begeleiding van de stage beschikt hij op de provinciale zetel over het stagedossier van de stagiair. In dit dossier worden alle documenten m.b.t. de stage verzameld (stagecontract, stagefiches, semestriële verslagen, … enz.). Op regelmatige tijdstippen en bij voorkeur minstens 4 x gedurende de stageperiode, zal hij contact opnemen met de stagiair op de zetel van de Orde of op de stageplaats om de stage te bespreken. Ook zal hij zo nodig tussentijdse acties ondernemen als de stage op één of andere wijze moet bijgestuurd worden, bv door een andere invulling (meer werfbezoeken) of andere aanpassingen opdat de kwaliteit van de stage gewaarborgd blijft. De stagiair kan steeds met de stagecommissaris contact opnemen als hij vragen heeft over de stage. Ook kan de stagecommissaris de stagemeester wijzen op bepaalde zaken die tijdens de stage kunnen verbeterd worden.

Bij een niet klassieke stage (stage buiten een architectenbureau) zal een stagebegeleider worden aangesteld. Dit is de persoon die de stage op de werkplaats begeleid en verbonden is aan het bedrijf waar de stage wordt georganiseerd. De stagemeester is een architect (meestal aangesteld binnen de lokale werkingscel stage) die de stage volgt en kennis heeft van de verrichte prestaties. Deze toestand kan voor maximaal zes maanden gelden. Tijdens deze periode is het uitvoeren van werken in eigen naam voor de stagiair niet mogelijk.

 

Stagefilosofie

 

Hoewel het nog niet door iedereen zo begrepen wordt, heeft een stagiair recht op een kwalitatieve stage. Een stagemeester zal een stageplan voorstellen zodat de stagiair weet wat hij van dergelijke stageplaats kan verwachten. De stagiair kan grotendeels zelf zorgen voor een kwalitatieve stage door te ijveren voor een volledige invulling (degelijk stageplan) en een correcte verloning. Daarbij moet steeds het wederzijdse respect primeren. Stagiairs moeten zich van hun ‘waarde’ bewust zijn en stagemeesters moeten inzien dat een stagiair spoedig een meerwaarde kan betekenen voor het kantoor.

Zesmaandelijks wordt het stageplan aan de stage evolutie getoetst en waar nodig bijgestuurd. De wijze waarop men later wenst te werken is bepalend bij de keuze van de stageplaats. Zo zal iemand die als zelfstandige wenst te werken een stageplaats opzoeken waar de specificiteit van het zelfstandig zijn aan bod komt, terwijl de architect die een loopbaan in een groot bureau beoogt, het best ook in zo’n bureau zijn/haar stage loopt.

Opgelet voor eenzijdige stages!

 

Hervorming van de stage

 

Momenteel werkt de Orde aan de hervorming van de stage van de architect. Dit dossier kadert binnen het streven naar een meer correcte, kwalitatieve en eenvormige beoordeling van de stage en is mede het gevolg van de toenemende complexiteit van het beroep, de academisering van het onderwijs en de toenemende uitoefening van het beroep in samenwerkingsverband. In essentie komt de hervorming neer op de invoering van een evaluatie aan het einde van de stage en de verplichting te slagen voor deze evaluatie vooraleer eigen werk uitgevoerd kan worden.

Ook zullen er enkele verplichte aanvullende opleidingsmodules gevolgd moeten worden.

 

Het dossier van de stagehervorming is geen nieuwe gegeven. Reeds in 2013 werd door de Nationale Raad van de Orde van architecten een hervormingsnota over de stage van architecten goedgekeurd en overgemaakt aan de toenmalige bevoegde minister van Middenstand. Vandaag heeft Willy Borsus, huidig federaal minister van Middenstand, laten weten werk te willen maken van de bekrachtiging van de hervormingsprincipes. De Nationale Raad van de Orde heeft hiertoe een werkgroep opgericht die de minister met betrekking tot de stagehervorming adviseert. De Vlaamse Raad op haar beurt heeft binnen het OBO, het overlegplatform Orde – Beroep - Onderwijs, de werkgroep “stagehervorming” opgericht, die haar adviseert bij de verdere detaillering en concretisering van de hervormingsprincipes. NAV neemt als Vlaamse Architectenorganisatie actief deel aan deze overlegmomenten.

 

Nuttige links
Orde van Architecten

Meer informatie over de stage kan u terugvinden op de website van de Orde van Architecten.