Over angst, twijfel en overwhelm wanneer je je eigen architectenbureau start.
Voor jezelf beginnen als architect is behoorlijk spannend. Plots ben je niet alleen ontwerper, maar ook ondernemer, gesprekspartner, planner en eindverantwoordelijke voor je projecten. Je zou voor minder even in een kramp schieten! Zeker in het begin loeren twijfel, uitstelgedrag en ‘overwhelm’ om de hoek. In dit artikel bekijken we eerst waarom starten soms zo overweldigend voelt en daarna hoe je stap voor stap meer houvast kunt creëren.
Waarom voelt het zo overweldigend?
1. Omdat er zoveel tegelijk op je afkomt
Aan de ene kant moet je ondernemer worden: klanten vinden, een ereloon bepalen, kennismakingsgesprekken voeren, offertes en contracten opmaken, facturen versturen, je administratie regelen en proberen te begrijpen of je eigenlijk wel genoeg verdient.
Tegelijk moet je ook je projecten dragen. Wat als je iets over het hoofd ziet op je plan? Wat als een aannemer op de werf niet wil doen wat je gevraagd hebt? Wat als iemand jou een technische vraag stelt waarop je het antwoord niet weet? En wat als je gewoon … een fout maakt?
Je moet beslissingen nemen over zaken die je misschien nog nooit eerder gedaan hebt en draagt plots een verantwoordelijkheid die toch heel anders voelt wanneer jouw naam onderaan het contract staat.
2. Omdat je nog geen referentiekader hebt
Als je al wat langer bezig bent, heb je een referentiekader opgebouwd: een moeilijke klant, een groot probleem op de werf, een ereloonvoorstel dat strand, … Been there, done that. Daardoor weet je beter wat je kunt verwachten en hoe je met zulke situaties moet omgaan.
Als starter heb je dat referentiekader voor heel veel dingen nog niet. Je weet niet altijd wat je moet doen, maar ook niet of wat er gebeurt eigenlijk normaal is. Heb ik iets verkeerd aangepakt? Had ik dit moeten voorzien? Is mijn ereloon echt te hoog of probeert die klant gewoon te onderhandelen?
Als je niet goed weet hoe je met zo’n situatie moet omgaan, kan de stress snel de bovenhand nemen. Eén mail van een klant blijft dan twee dagen door je hoofd spoken en voor je een offerte verstuurt, lees je ze zes keer na. Geen wonder dat sommige beslissingen plots veel groter aanvoelen dan ze eigenlijk zijn.
3. Omdat angst er niet altijd uitziet als angst
Bang zijn betekent niet noodzakelijk met klamme handen achter je computer zitten. Angst en onzekerheid kunnen zich net op heel verschillende manieren laten zien, zoals:
- Piekeren en op voorhand elk probleem proberen te voorzien
- Informatie blijven verzamelen omdat je denkt dat je eerst nog iets meer moet weten voor je kunt beginnen.
- Eindeloos twijfelen voor je beslist omdat je absoluut ‘de juiste keuze’ wilt maken.
- Niet weten waar je moet beginnen: er staat zo veel op je lijst, dus begin je vijf dingen tegelijk of schuif je net de taken voor je uit waarvan je weet dat je ze eigenlijk zou moeten aanpakken.
De mogelijke oorzaken zijn legio. Is het een gebrek aan kennis of ervaring? Probeer je te veel tegelijk aan te pakken? Houdt onzekerheid je tegen? Weet je wat je moet doen, maar vind je het gewoon doodeng? Pas als je weet waar je op vastloopt, kun je bepalen wat je nodig hebt om verder te kunnen. Denk niet dat je nòg harder je best moet doen, maar sta eerst stil bij wat er eigenlijk gebeurt.
Hoe creëer je meer houvast?
1. Probeer niet de hele berg in één keer te beklimmen
“Ik wil mijn eigen architectenbureau starten” is geen taak. Dat is een verzameling van honderden dingen die je de komende maanden en jaren nog moet leren, beslissen en uitzoeken. Hetzelfde geldt voor “ik moet klanten vinden”, “ik moet mijn financiën op orde krijgen” of “ik moet weten hoe ik een werf leid”.
Als je al die dingen als één groot probleem probeert op te lossen, is het logisch dat je niet weet waar je moet beginnen. Stel jezelf daarom liever de vraag: wat moet ik nu weten of beslissen om verder te kunnen? Wat is de eerstvolgende stap?
Moet je bijvoorbeeld voor het eerst een werf opvolgen en ben je bang dat je met een technisch probleem wordt geconfronteerd waarop je het antwoord niet weet? Dan hoef je niet elk mogelijk probleem vooraf te kunnen oplossen. Belangrijker is dat je weet waar je eigen kennis stopt en bij wie je terechtkunt als je ergens niet uit raakt.
Of misschien wil je klanten vinden en denk je dat je daarvoor eerst een website, Instagram-account, huisstijl, portfolio én volledige marketingstrategie nodig hebt. Terwijl het misschien volstaat om eerst helder te krijgen welke projecten je zoekt en wie in je netwerk jou daarmee in contact kan brengen.
Je hoeft dus niet de volledige weg te kennen. Het volstaat dat je weet wat de volgende stap is. Sommige dingen die vandaag belangrijk lijken, kunnen gerust nog even wachten.
2. Vraag jezelf af waarom je vastzit
Sommige taken blijven hardnekkig op je to-dolijst staan. Je moet die potentiële klant nog terugbellen, een ereloonvoorstel versturen of eindelijk een beslissing nemen waar je al weken over nadenkt. Dan is het verleidelijk om te denken dat je gewoon meer discipline nodig hebt. Maar vaak helpt het meer om te kijken naar wat er onder dat uitstelgedrag zit.
Waarom krijg je dit niet gedaan?
Misschien weet je niet hoe je eraan moet beginnen. Misschien is de taak nog te groot of vaag. Misschien heb je het gevoel dat je informatie mist, ben je bang om de verkeerde beslissing te nemen of weet je perfect wat je moet doen, maar houdt onzekerheid je tegen. Hetzelfde gedrag kan dus heel verschillende oorzaken hebben. En dan heeft het weinig zin om elke oorzaak met dezelfde productiviteitstip op te lossen.
- Als je niet weet hoe, heb je informatie of hulp nodig.
- Als iets te groot voelt, moet je het kleiner maken.
- Als je bang bent om de verkeerde keuze te maken, kun je onderzoeken hoe definitief die keuze eigenlijk is.
- En als je vooral bang bent voor wat er kan gebeuren, vraag dan niet alleen: “Wat als het misgaat?”, maar ook: “En wat doe ik dan?”
Wat als je bijvoorbeeld op de werf iets niet weet? Dan hoef je niet ter plaatse uit je nek te kletsen. Je kunt zeggen dat je het zult uitzoeken en erop terugkomen.
Je hoeft dus niet zeker te weten dat alles goed zal gaan. Wel kun je gaandeweg het vertrouwen opbouwen dat je ook met onverwachte situaties kunt omgaan. Dat vertrouwen groeit vooral door ervaring.
3. Zoek het niet alleen uit
Veel starters leggen de lat ontzettend hoog. Zeker als architect: je bent tenslotte degene die geacht wordt advies te geven. Toegeven dat je iets niet weet, kan dan al snel voelen alsof je niet goed genoeg bent in je job.
Maar niemand verwacht dat je op dag één dezelfde kennis en ervaring hebt als iemand die al twintig jaar een eigen bureau runt. Bel dus een collega wanneer je twijfelt over een technische situatie, leg een moeilijke werf voor aan iemand met meer ervaring of vraag advies wanneer je niet weet hoe je een klant moet aanpakken. Ook andere zelfstandigen kunnen je helpen met de manier waarop zij hun werk organiseren.
Zelfstandig zijn betekent niet dat je alles alleen moet oplossen. Minstens even belangrijk is weten wat je zelf kunt uitzoeken en wanneer je beter iemand met meer ervaring inschakelt.
Kortom: je hoeft niet te wachten tot die knikkende knieën helemaal verdwenen zijn. Je mag goesting hebben én bang zijn. Je mag iets nog niet weten en toch de stap zetten om het uit te zoeken. En je mag onderweg hulp vragen. Kijk naar wat er vandaag voor je ligt en wat je nodig hebt om verder te kunnen. En daarna zien we wel weer verder.
