Een bemaling lijkt op papier vaak een detail: tijdelijk, technisch, iets wat “in uitvoering wel wordt opgelost”. Wie vandaag echter een project vergund wil krijgen in Vlaanderen, merkt snel dat dit beeld niet langer klopt. Bemalingen staan steeds nadrukkelijker op de radar van vergunningverlenende overheden én handhaving.
Dat is niet toevallig. Jaarlijks worden in Vlaanderen tientallen miljoenen kubieke meters grondwater opgepompt via tijdelijke bemalingen. De vergunde debieten overstijgen inmiddels het jaarlijkse waterverbruik van industrie en landbouw samen.
Van technische ingreep naar ruimtelijke impact
Om de impact van bemalingen op hun omgeving beter te begrijpen en te beheersen, publiceerde de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) in 2019 de eerste Richtlijnen Bemalingen, gevolgd door een update in 2021. Op 4 mei 2026 kwam er een verdere herziening.
De geactualiseerde richtlijnen vertrekken expliciet vanuit de best beschikbare technieken, een maximale inschatting van risico’s voor de omgeving en maatregelen om de impact van bemalingen te beperken en te monitoren. Monitoring wordt daarbij niet enkel gezien als handhavingsinstrument, maar ook als hefboom voor kennisopbouw binnen de sector.
Hoewel de richtlijnen deels voortvloeien uit regelgeving zoals VLAREM, zijn ze in grote mate gebaseerd op best practices uit het werkveld en bestaande normen en richtlijnen uit andere takken van de bouwsector (o.a. SB260 en ISO-normering).
Gegevensverzameling en omgevingsscreening: lat hoger gelegd
Een goed onderbouwde bemalingsstudie start bij een degelijk begrip van de ondergrond.
Om een duidelijk en correct beeld te krijgen van de ondergrond, is het noodzakelijk dat het grondonderzoek op de juiste locaties en de juiste dieptes wordt uitgevoerd. Beschik je niet over de nodige expertise, contacteer dan zeker een expert ter zake!
De nieuwe richtlijnen adviseren een minimum aan grondonderzoek, met enkele duidelijke aanscherpingen.
Zo wordt voor sonderingen nu 1 sondering per 100 m voorgesteld bij lineaire bemalingen (voorheen 200 m). Voor peilbuizen geldt voortaan 1 peilbuis per 150 m omtrek, waar dit vroeger 1 per 1.250 m² was. Ook voor bemalingen in categorie 0 volstaat niet langer automatisch één peilbuis: het aantal wordt nu bepaald door de lengte of omtrek van de bemaling.
