Ontwerpen voor mensen met ASS: “Denk niet te snel in oplossingen”

Hoe ontwerp je een woning voor een gezin waarin iemand ASS heeft? Geert De Neuter (guerrilla office architects) heeft er zich niet expliciet in gespecialiseerd, maar zijn persoonlijke ervaringen gaven voor meerdere opdrachtgevers de doorslag om met zijn kantoor in zee te gaan. "Je hoeft niet alle moeilijkheden weg te ontwerpen."

Hoe kwam je terecht bij het ontwerpen voor mensen met ASS?

Geert: "Eerst kwam ik er privé mee in aanraking, onder andere toen mijn dochter de diagnose kreeg op haar zestiende. Professioneel is het eerder toevallig op mijn pad gekomen: de gezinnen voor wie we ontwierpen, zochten niet specifiek naar een architect met ervaring met ASS, maar tijdens kennismakingsgesprekken bleken mijn achtergrond en kennis wel een meerwaarde. ASS wordt vaak als een stoornis beschouwd, maar zelf kijk ik ernaar als een conditie. Het is een manier waarop iemand in de wereld staat en die wereld ervaart. Of ik nu voor mensen met of mensen zonder ASS ontwerp: elk project begint altijd met luisteren en proberen te begrijpen wat voor iemand werkt."

Hoeveel en welke projecten heb je ondertussen gerealiseerd voor gezinnen waarin iemand ASS heeft?

Geert: "Het eerste project was ‘Emma’. Emma’s ouders dachten dat dat hun woning te klein was en dat er een grote uitbreiding nodig was. Uiteindelijk bleek dat het probleem vooral zat in hoe de ruimtes gebruikt werden. Emma, toen twaalf, claimde een groot deel van de leefruimte, terwijl de rest van het gezin zich terugtrok in een kleine keuken. We hebben de woning herwerkt zodat centrale ruimtes beter ingedeeld werden en een nieuwe functie kregen. Er kwam ook een rustige plek op het einde van de circulatie waar Emma zich kon terugtrekken."

"Later volgde ‘Wolf’, een kleuter bij wie overprikkeling een grote rol speelde: fel licht, geluid en visuele ruis maakten hem overstuur. Het ontwerp moest ervoor zorgen dat ook hij zich kon afzonderen zonder volledig afgesneden te zijn van de rest van het gezin. Daarbij werd veel aandacht besteed aan materiaalgebruik. Zo moest een plexiglas wand bijvoorbeeld een matte in plaats van een glanzende afwerking krijgen, omdat spiegelende reflecties te veel visuele prikkels geven. Wat op het eerste gezicht een detail lijkt, kan voor iemand met ASS een groot verschil maken."

"In een derde project stond ASS minder centraal. Daar ging het vooral om het optimaliseren van de woning voor het hele gezin, met aandacht voor bepaalde gevoeligheden maar zonder dat die het vertrekpunt vormden."