De rol van de sloopbeheerorganisatie en sloopdeskundige, nu en in de toekomst

Als architect heb je vaak geen directe connectie met de sloopdeskundige of sloper. Toch speel je een sleutelrol in het proces van slopen en (her)bouwen – twee fasen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn binnen een circulaire bouweconomie. Kennis van sloopopvolging en het werk van sloopdeskundigen stelt architecten in staat om kansen voor urban mining te benutten.

Sloopbeheerorganisatie

Dankzij een grondige inventarisatie van de materialen en een nauwkeurige opvolging van het selectieve sloopproces en de materiaalstromen, kunnen er meer garanties gegeven worden over de kwaliteit van het materiaal. Zo wordt het vertrouwen gewonnen bij eindgebruikers en stakeholders. Als onafhankelijke en neutrale partij maakt een sloopbeheerorganisatie de brug tussen theorie en praktijk, en brengt zij aannemers, deskundigen, overheden, architecten, producenten, onderzoeksinstellingen, opdrachtgevers en andere actoren binnen de waardeketen samen.

Als Vlaamse sloopbeheerorganisatie volgt Tracimat materialen op afkomstig van sloop en renovatie vanaf hun oorsprong tot bij de eerste verwerker. Ze certificeert de kwaliteit van zowel de sloopopvolgingsplannen als het selectieve sloopproces. Wanneer materialen veilig en gescheiden worden ingezameld én correct getraceerd worden, reikt Tracimat hiervoor een officieel sloopattest uit.

Een belangrijk onderdeel van kwaliteitsborging is de verplichte opleiding voor sloopdeskundigen. Zij moeten onafhankelijk zijn van de (sloop)aannemer en breker. In de basisopleiding krijgen sloopdeskundigen inzicht in de bestaande sloopwetgeving, het opmaken van een sloopopvolgingsplan, en dit in combinatie met voorbeelden uit de praktijk. Echter, het luik hergebruik en hoogwaardige recyclage is vandaag nog niet diep verankerd in de basisopleiding en sloopopvolgingsplannen. Daar komt verandering in.  

Hergebruik- en recyclagefiches

Wanneer sloopdeskundigen een rondgang doen voor de opmaak van een sloopopvolgingsplan, is het een gemiste kans als ze geen quick-scan uitvoeren van materialen met hergebruik- of recyclagepotentieel.

Kennis over het urban mining-potentieel kan …

• de opdrachtgever helpen om zijn circulaire ambities te formuleren;
• het sloopbedrijf helpen de ontmantelingswerken in te schatten;
• en de architect helpen om al in een zeer vroege fase inzicht te krijgen in materialen die opnieuw kunnen worden ingezet in nieuwe projecten.

In het ideale scenario kan de architect al rekening houden met de kansen voor hergebruik in de voorontwerpfase. Dit betekent dat het sloopopvolgingsplan bij voorkeur ook dan al beschikbaar is.

Om dit te ondersteunen ontwikkelde Tracimat, samen met de sector, hergebruik- en recyclagefiches. Deze fiches ondersteunen deskundigen bij het uitvoeren van een quick-scan en zullen regelmatig geüpdatet worden op basis van ontvangen feedback. De fiches kunnen vrijwillig ingevuld worden door de sloopdeskundigen die ze als bijlage kunnen toevoegen aan het sloopopvolgingsplan. Aangezien de circulaire kijk op materialen voor veel sloopdeskundigen nieuw is, zullen zij de nodige ervaring en kennis moeten opbouwen. Daarom organiseert Tracimat in het najaar workshops voor deskundigen.

De hergebruik- en recyclagefiches kaderen binnen het onderzoeksproject Circulaire Sloopteams. In dit project onderzoeken we hoe we door ketensamenwerking en kennisdeling zo vroeg mogelijk kunnen inspelen op urban mining.

Uitgebreidere rol voor de sloopdeskundige?

Het mag duidelijk zijn dat sloopdeskundigen cruciale spelers zijn in het sloopteam. Wellicht ligt er bij hen een uitgebreidere rol in het verhaal van circulaire sloop. Met hun specifieke kennis van selectieve sloop en materialen zijn sloopdeskundigen een waardevolle partner om te betrekken bij het volledige circulaire sloopproces: zowel bij het opstellen van (hergebruik)fiches als tijdens de uitvoering, waar ze als onafhankelijke partij de recuperatie van materialen kunnen opvolgen.

Een circulaire bouweconomie vraagt om samenwerking vanaf de eerste stap. De gedeelde kennis en inzichten van sloopdeskundigen en architecten kunnen het verschil maken in het realiseren van circulaire ambities. Waar de sloopdeskundige vandaag nog geen rechtstreekse connectie heeft met de architect, kan dit in de toekomst veranderen. Sloop en bouw zijn immers twee schakels in één keten. De architect kan hierin een verbindende rol spelen door beide processen op elkaar af te stemmen.

▶︎ Video: Noord-Zuidverbinding

Wil je meer weten over hoe de hergebruik- en recyclagefiches in de praktijk worden toegepast? Bekijk dan dit filmpje over de Limburgse Noord-Zuidverbinding.