Geef je korting aan vrienden?

Het is een klassiek dilemma: een vriend wil bouwen of verbouwen. En jij bent architect. In zo’n geval wordt al snel naar jou gekeken. Hopelijk omdat je ontwerpstijl aanspreekt of omdat men vertrouwen heeft in je expertise, maar soms speelt er nog iets anders mee: de impliciete verwachting van een vriendenprijs.

Geef je korting of niet?

Volgens Simon Gryspeert, Lead Entrepreneurship and Innovation van Flanders District of Creativity, is het antwoord in principe eenvoudig: nee. “Je prijs is geen willekeurig getal. Het is een berekende vertaling van je tijd, je expertise, je verantwoordelijkheid en het inkomen dat je eruit moet halen. Als je korting geeft, zeg je eigenlijk dat je normale prijs niet klopt. Dat je iedereen aan het bedotten bent, behalve je vriend. En dat is een gevaarlijk signaal, zowel naar je omgeving als naar jezelf.”

Wie zijn je vrienden?

Wie eenmaal beslist om korting te geven, opent een deur die zich niet gemakkelijk weer laat sluiten. Geef je toe voor de ene vriend, dan volgt er later mogelijk een andere. Waar trek je de grens? Bij je beste vrienden? Bij kennissen? Bij familie van je partner? En is die grens even helder voor jou als voor de andere partij?

Bovendien gaat het zelden uitsluitend over prijs. “Na de korting kunnen extra vragen volgen zoals meer flexibiliteit en bijkomende gunsten. De vriendenkaart kan eindeloos worden getrokken”, vervolgt Gryspeert. Architectuur is geen vrijblijvende dienstverlening, maar een discipline die gepaard gaat met budgetten, contractuele afspraken, aansprakelijkheid en grote verantwoordelijkheden. Dat vermengen met een persoonlijke relatie maakt het complex.

Hoe hou je je vrienden toch te vriend?

Wie toch wil helpen als vriend, maar niet in een spanningsveld wil terechtkomen, heeft alternatieven. “Misschien is het wel verstandiger om door te verwijzen naar een collega of vennoot, en je rol als vriend te spelen met advies of door eens mee te kijken naar de plannen. Of je kan de vriendendienst beperken tot één duidelijk afgebakend onderdeel, zoals een adviesgesprek of een beperkte schetsopdracht. Op die manier blijft je rol helder en voorkom je dat de verwachtingen blijven opschuiven.” De eigenlijke opdracht voer je dan wel aan het correcte tarief uit. Communiceer hoe dan ook de eigenlijke prijs van al wat je doet, want mensen moeten weten wat de werkelijke waarde van je diensten is. Transparantie voorkomt misverstanden en vermijdt dat je terechtkomt in een onderhandeling zonder einde.

Komt dit vaak voor?

Dat je als creatieveling niet alleen staat in dit dilemma, bewijst de bekende online flowchart Should I Work for Free?. Die leidt je stap voor stap door de vraag of je gratis moet werken. Hoewel ze niet specifiek over korting gaat, is ze perfect toepasbaar op vriendentarieven. Je beantwoordt een reeks vragen, weegt de context af, en merkt al snel dat bijna elk scenario naar dezelfde uitkomst leidt: nee. “Tenzij het voor je moeder is”, lacht Gryspeert.

En wanneer het expliciet gevraagd wordt?

Dan is helderheid belangrijker dan uitgebreid argumenteren. Je kan eenvoudig stellen dat je met vaste, berekende tarieven werkt die gebaseerd zijn op je kosten, je tijdsbesteding en je verantwoordelijkheid, en dat die voor iedereen gelijk zijn. Zonder excuses, zonder lange verdediging. Een vriend die je professionaliteit respecteert, begrijpt dat je prijs geen gunst is, maar een goed onderbouwde keuze.