Een ombudsdienst voor de bouw staat al jaren op de politieke agenda en werd ook opgenomen in het federale regeerakkoord. Het grote aantal bouwgerelateerde klachten was voor de overheid een belangrijke aanleiding om een specifieke regeling voor de sector uit te werken.
Op 1 januari 2027 is het zover. Dan is de start voorzien van de kamer ‘Bouw’ binnen de hervormde Consumentenombudsdienst. Die moet consumenten en bouwprofessionals helpen om geschillen buiten de rechtbank op te lossen. NAV onderschrijft die doelstelling, maar heeft van bij het begin kanttekeningen geplaatst bij de opname van architecten in deze regeling.
De architect staat traditioneel aan de zijde van de opdrachtgever en begeleidt die onafhankelijk door een complex bouwproces. Als beoefenaars van een gereglementeerd vrij beroep zijn architecten bovendien al onderworpen aan deontologische regels en aan het toezicht en de tuchtrechtspraak van de Orde van Architecten, die de consument bijkomend beschermen.
Nu de regeling er toch komt, dringen we aan op een evenwichtige uitwerking met de nodige bouwtechnische expertise. Alleen dan kan de nieuwe ombudsdienst ook een meerwaarde bieden, door lange en dure gerechtelijke procedures te helpen vermijden.
Wat weten we al?
Architecten vallen onder de nieuwe regeling
Ook architecten vallen volgens de huidige plannen onder de nieuwe kamer ‘Bouw’ van de Consumentenombudsdienst. Het gaat dus niet uitsluitend om aannemers.
Er komt geen algemene bijdrage voor alle architecten
In het overleg over de hervorming heeft NAV samen met de partners in de bouw kunnen bekomen dat de financiering niet via een algemene bijdrage van alle ondernemingen verloopt. Er is gekozen voor een ‘ex-postfinanciering’: alleen zij tegen wie een ontvankelijke klacht wordt behandeld, moeten bijdragen aan de Ombudsdienst.
- In een gewoon dossier gaat het om 250 euro.
- Het probleem wordt groter in complexe dossiers. Wanneer de behandelingstermijn wordt verlengd tot meer dan 90 kalenderdagen, wat in bouwgeschillen omwille van hun technische complexiteit vaak voorkomt, loopt de bijdrage automatisch op tot 500 euro.
Dat wordt weleens het principe ‘de vervuiler betaalt’ genoemd. Die omschrijving vraagt wel een belangrijke nuance: een ontvankelijke klacht is nog geen gegronde klacht. De bijdrage hangt samen met de behandeling van het dossier, niet met de vaststelling dat de betrokken onderneming een fout heeft gemaakt.
Waar wil NAV nog duidelijkheid over?
De meerwaarde van deze nieuwe regeling zal afhangen van de concrete uitwerking: de beschikbare bouwtechnische expertise, een billijke financiering en een zorgvuldige beoordeling van de betrokkenheid van elke bouwpartner. Op die punten blijven er belangrijke vragen, die NAV actief aankaart.
Hoe verloopt de behandeling van een klacht?
Over de verdere praktische uitwerking hangt nog veel mist. Hoe worden de ontvankelijkheidsvoorwaarden toegepast? Wanneer ontstaat precies de betalingsverplichting? En hoe worden kennelijk misbruikende of louter hinderlijke klachten herkend en uitgefilterd?
Komt er een billijke verdeling van de bijdrage?
Voor architecten is vooral de behandeling van klachten tegen meerdere ondernemingen een aandachtspunt. Bij een bouwgeschil zijn vaak verschillende partijen betrokken. Dat mag er niet toe leiden dat de architect voor de zekerheid telkens mee in de klacht wordt opgenomen en daardoor automatisch moet bijdragen, ongeacht zijn of haar rol in het betwiste probleem.
De daadwerkelijke betrokkenheid van elke partij moet doorwegen in de behandeling van het dossier en de verdeling van de bijdrage. De toelichting bij de wetteksten erkent dit aandachtspunt. Het komt er nu op aan die intentie te vertalen naar duidelijke en evenwichtige spelregels.
NAV vindt trouwens dat ook consumenten een bijdrage moeten betalen, zodat lichtzinnige klachten worden ontmoedigd. Europa laat dat toe, maar de regering koos ervoor om geen consumentenbijdrage in te voeren.
Komt er een minimumwaarde voor geschillen?
NAV heeft gepleit voor een minimumwaarde van het geschil. Een laagdrempelige dienst moet immers werkbaar en betaalbaar blijven. Helaas komt ook die minimumwaarde er voorlopig niet.
Blijft de expertise van de Verzoeningscommissie behouden?
Een goede behandeling van bouwgeschillen vergt specifieke technische kennis. Die expertise is vandaag aanwezig bij de Verzoeningscommissie Bouw. NAV wil vermijden dat ze bij de hervorming verloren gaat.
Krijgt die opgebouwde kennis een plaats in de nieuwe werking? En indien niet, hoe zal de Consumentenombudsdienst de juiste profielen aantrekken en inzetten?
NAV verdedigt jouw belangen
NAV overlegt binnenkort met de medewerkers van de Consumentenombudsdienst. We blijven daarbij inzetten op een regeling die opdrachtgevers daadwerkelijk helpt, geschillen deskundig oplost en rekening houdt met de rol van elke bouwpartner.
Wordt dus vervolgd. Volg onze kanalen en blijft op de hoogte.
