Vorige maand brachten we in het parlement onze visie op de inkomensproblematiek van architecten. De aanleiding was de Equilibrestudie van de Orde die zwart op wit toont hoe groot de uitdagingen zijn voor het architectenberoep. De reacties stroomden binnen. Veel architecten bedankten ons omdat we eindelijk het hele plaatje schetsten. Want wie pas start, voelt het meteen: het debat over het sociaal statuut gaat vaak alleen over schijnzelfstandigheid, terwijl de realiteit veel breder en complexer is.
Welke structurele problemen spelen er?
Tijdens onze parlementaire tussenkomst brachten we vier structurele problemen (zie verder) onder de aandacht, problemen die starters sterk raken, ook al klinkt het soms technisch. Want beslissingen die politici nemen over het sociaal statuut hebben gevolgen voor jouw inkomen, jouw bescherming en jouw groeikansen als architect.
NAV vindt het belangrijk om op zo’n moment het volledige beeld te geven. Niet enkel over arbeidsvormen, maar ook over de economische en structurele uitdagingen waar architecten dagelijks mee te maken hebben. Als je nog maar net begint, voel je die spanningen soms nog harder.
Waarom kregen we ook kritiek?
Niet iedereen was het eens met onze tussenkomst. Zo was er kritiek omdat NAV het wetsvoorstel van Anja Vanrobaeys niet onverkort steunt. In een opiniestuk werd zelfs gesuggereerd dat NAV misbruiken zou willen toedekken. Dat raakt ons, want niets is minder waar.
NAV verwerpt élk misbruik en elke vorm van schijnzelfstandigheid. Wie onze site uitpluist, weet dat we uitgebreid informeren over het onderscheid tussen echte en schijnzelfstandigheid en dat we heel wat tools aanbieden voor verantwoord werkgeverschap. Van onze pocket voor ‘werken met bedienden’ tot opleidingen rond HR, prijszetting en personeelsbeleid.
NAV ondersteunt kantoren om goed en gezond te ondernemen en medewerkers correct te behandelen. Daar staan we voor, en daar blijven we voor staan.
Waarom steunen we het voorstel dan niet?
Omdat het voorstel vertrekt vanuit een terechte bezorgdheid die wij delen, maar in zijn huidige vorm te veel onbedoelde gevolgen heeft. Het werkt met een ‘vermoeden van schijnzelfstandigheid’ wanneer er socio-economische afhankelijkheid is. Dat lijkt logisch, maar het treft ook mensen die wél bewust en correct als zelfstandige werken.
Denk aan freelancers die langere tijd aan één project werken of aan zelfstandigen die een managementrol opnemen zonder hiërarchische relatie. Ook zij zouden hierdoor in twijfel kunnen worden getrokken. Dat kan leiden tot extra administratie, onduidelijkheid en kosten. Als sommigen daardoor tegen hun zin in het werknemersstatuut belanden, kan dat hen zelfs financieel benadelen.
Misschien denk je dat dit probleem je niet raakt, maar het bepaalt wél hoe flexibel je kan werken, waar je kansen liggen en welk traject je kan kiezen.
Wat stelt NAV dan wél voor?
Wij pleiten voor een gerichte aanpak. Voor stagiairs willen we het bediendencontract wel verplicht maken. Voor hen lijkt een vermoeden van schijnzelfstandigheid zinvol. Hun situatie sluit vaak beter aan bij een werknemersstatuut, zowel juridisch als sociaaleconomisch. Zo kunnen we hun bescherming en inkomen verbeteren, zonder dat de kosten voor kantoren onhoudbaar worden.
Maar we willen tegelijk dat de sector als geheel vooruitgaat. Daarom gebruiken we dit debat om politici te wijzen op problemen die al langer spelen. De verdienmodellen, de lage verloning, de druk op kantoren, de administratieve lasten. Als die structurele problemen worden aangepakt, stijgt het inkomen in de hele sector. Dat is in het voordeel van iedereen.
Van de starter met een bijberoep tot de zelfstandige freelancer en de medewerkers in grotere kantoren.
En hoe verhoudt NAV zich tot BAU?
Veel starters steunen BAU en dat begrijpen we uiteraard. BAU vertrekt sterk vanuit de positie van wat zij de architectuurwerkers noemen. Ze brengen belangrijke issues aan het licht en dat is waardevol.
NAV kijkt naar het volledige beroep, van eenmanszaken tot grote bureaus, van stagiairs tot vennoten. Niet om tegengas te geven, maar omdat beide perspectieven nodig zijn voor een gezond debat. Het architectenberoep vraagt om sterke medewerkers en sterke kantoren, en NAV wil dat beide vooruitgaan. Wij willen de situatie structureel verbeteren, zodat iedereen op een eerlijke manier het beroep kan uitoefenen.
Waarom is dit belangrijk voor jou als starter?
Omdat de keuzes die nu gemaakt worden jouw toekomst mee bepalen.
Of je later als zelfstandige werkt of als medewerker, of je je stage in goede omstandigheden kan doen, hoeveel je verdient, hoe je groeit en hoe je beschermd bent.
NAV wil niet dat jullie in een systeem terechtkomen dat jullie beperkt of financieel benadeelt. We willen dat je later de keuze hebt om te werken hoe jíj dat wil, in een model dat klopt en dat je vooruithelpt. Niet iets dat je na één of enkele jaren al doet afhaken.
Dat is waar we ons elke dag voor inzetten. Dat is NAV.
