Wordt jouw ontwerp zonder toestemming gebruikt? Dan is het belangrijk om snel en correct te reageren. Zo vergroot je de kans op een minnelijke oplossing én bescherm je jouw rechten als architect. In dit artikel zetten we de eerste stappen op een rij: van een doeltreffende ingebrekestelling tot het samenstellen van een sterk dossier.
🤔 Wil je eerst weten wanneer er sprake is van auteursrechtelijke bescherming of een schending? Lees ons artikel: Auteursrecht en jouw ontwerp: de nuances die je als architect moet kennen
Start met een duidelijke ingebrekestelling
Bij een mogelijke auteursrechtenschending is een ingebrekestelling meestal de eerste formele stap. Daarmee laat je weten dat de andere partij een inbreuk pleegt en verzoek je om die te stoppen. Een goede ingebrekestelling bevat minstens:
- de vermelding dat jij de auteursrechthebbende bent;
- een duidelijke identificatie van het beschermd werk;
- de bevestiging dat het werk origineel én auteursrechtelijk beschermd is;
- een concrete beschrijving van de schending;
- een realistische termijn (bijvoorbeeld 8 tot 15 dagen) om de inbreuk stop te zetten;
- een onderbouwing of redelijke raming van de schade.
Hanteer steeds een professionele toon. Twijfel je over de juiste formulering? Laat de brief nalezen door een jurist of specialist.
Overweeg een deontologische klacht bij de Orde van Architecten
Gaat het om een collega-architect die jouw rechten schendt? Dan kun je een deontologische klacht indienen bij de Orde van Architecten.
Je dient een schriftelijke klacht in bij de provinciale raad van de betrokken architect. Voeg concrete feiten en relevante bewijsstukken toe, en verwijs naar de schending van jouw auteursrechten.
Hoe verloopt de procedure?
De procedure verloopt in twee fasen.
- Onderzoeksfase
Het bureau van de provinciale raad verzamelt informatie en vraagt een schriftelijke toelichting van de betrokken architect. Indien nodig volgt een verhoor. Daarna beslist het bureau om het dossier te klasseren of door te verwijzen naar de tuchtcommissie. - Berechtingsfase
De architect verschijnt voor de tuchtcommissie, die na beraadslaging beslist: vrijspraak, schorsing of schrapping.
Goed om te weten
- De Orde kent geen schadevergoedingen toe, omdat er geen uitspraak wordt gedaan over het contractueel geschil.
- De procedure is niet openbaar; je wordt niet geïnformeerd over het eindresultaat.
- Voor schadevergoeding moet je naar de rechtbank stappen (dit is voor een volgend artikel). Beide procedures kunnen wel parallel verlopen.
DOE BEROEP op je rechtsbijstandverzekering
Geschillen rond auteursrechten kunnen snel oplopen qua kosten. Vaak kun je rekenen op ondersteuning via je rechtsbijstandverzekering.
Meld de situatie zo snel mogelijk bij je verzekeraar en bezorg:
- ontwerpen en schetsmateriaal;
- relevante correspondentie;
- bewijzen van de schending;
- eventuele ingebrekestellingen.
De verzekeraar probeert eerst een minnelijke oplossing te bereiken. Indien nodig worden advocaatkosten, procedurekosten en expertisekosten (gedeeltelijk) vergoed. Hoe ruim die tussenkomst is, hangt af van jouw polisvoorwaarden.
💡 Maak geen kosten voordat de verzekeraar hiervoor toestemming geeft.
Sommige verzekeraars werken met eigen juristen; anderen laten je vrij kiezen, maar vergoeden slechts volgens hun tarieven. Informeer hier vooraf naar om verrassingen te vermijden.
Bouw een sterk dossier op
Een goed gestructureerd dossier is essentieel om jouw rechten te verdedigen. Hoe doe je dat nu, een sterk dossier opbouwen?
Bewijs dat jij de oorspronkelijke ontwerper bent
Verzamel en bewaar:
- originele plannen, schetsen, renders en digitale bestanden met datumstempels;
- verschillende versies die de creatieve ontwikkeling tonen;
- e-mails, metadata, contracten, offertes en vergunningsdossiers;
- eventuele publicaties.
Leg de inbreuk helder vast
Gebruik:
- foto’s van het bouwwerk;
- screenshots van plannen;
- een vergelijkende analyse met jouw ontwerp (structuur, volume, materiaalgebruik, concept).
Voeg indien relevant getuigenverklaringen toe en bewijs dat je geen toestemming hebt gegeven.
Documenteer je schade
Denk aan:
- gederfde inkomsten;
- reputatieschade;
- marktverstoring;
- juridische en administratieve kosten.
Een verzorgd dossier bespaart tijd en kosten bij je advocaat en verhoogt je slaagkansen aanzienlijk.
Conclusie
Bij auteursrechtenschending is snelle actie noodzakelijk. Een correcte ingebrekestelling, een tijdige melding bij je verzekeraar en een goed opgebouwd dossier versterken jouw juridische positie. Gaat het om een collega-architect? Dan kan een deontologische klacht bij de Orde van Architecten een bijkomende stap zijn.
🔜 In een volgend artikel lees je meer over de effectieve procedure als er geen of onvoldoende reactie komt op de ingebrekestelling. Coming soon.
