De Orde van Architecten stapt naar de Raad van State tegen de jongste aanpassing van het Vrijstellingenbesluit, die een architect verplicht bij stabiliteitswerken zonder vergunning. Daarmee wil de Orde een regeling laten vernietigen die er net kwam om te vermijden dat zware binnenverbouwingen zonder verplichte tussenkomst van een architect kunnen gebeuren. NAV vindt dat een bijzonder slechte zet. “We hebben maandenlang gevochten om die veiligheidswaarborg te herstellen. Nu dreigt die bescherming voor de consument opnieuw te verdwijnen. Dat is niet alleen slecht voor de algemene kwaliteit en veiligheid van ons gebouwd patrimonium, maar ook en vooral voor opdrachtgevers en gebruikers”, zegt NAV-directeur Steven Lannoo.
NAV overlegde met het kabinet en trok de situatie recht
Toen de Vlaamse Regering begin 2026 het Vrijstellingenbesluit uitbreidde, ontstond een situatie die voor NAV onaanvaardbaar was: binnenverbouwingen met impact op de stabiliteit werden vergunningsvrij en daardoor verdween ook de gegarandeerde tussenkomst van een architect. “Voor NAV dreigde daarmee een echte Far West te ontstaan, en dat wilden we koste wat het kost voorkomen”, aldus Steven Lannoo.
NAV ijverde voor een oplossing en die kwam er deze zomer: de vergunningsvrijstelling voor stabiliteitswerken geldt voortaan alleen wanneer een architect wordt aangesteld voor ontwerp en controle. Voor NAV was dat een belangrijke correctie: minder administratie waar het kan, zonder veiligheid en kwaliteitsbewaking overboord te gooien. “Een essentiële veiligheidswaarborg dus, zo vinden wij nog steeds.”
Orde wil die correctie onderuithalen
Maar nu vraagt de Orde aan de Raad van State om de regeling die de tussenkomst van een architect opnieuw verplicht maakt, te vernietigen. Ze voert onder meer aan dat aannemers zonder vergunning niet langer verplicht verzekerd zijn. “Dat klopt, maar een eventuele vernietiging van de correctie van deze zomer verandert daar niets aan. Op dat moment vallen we terug op de oude, volledige vrijstelling van de architect. Bovendien staat de Orde onvoldoende stil bij de gevolgen hiervan. Bij een vernietiging keren we immers terug naar de situatie van dit voorjaar, waarbij iedere doe-het-zelver of aannemer zonder de nodige kennis zomaar stabiliteitsingrepen mag uitvoeren”, gaat Lannoo verder.
Een opdrachtgever kan niet zelf beoordelen welke gevolgen een ingreep heeft voor de stabiliteit van een gebouw. Daarvoor is de onafhankelijke expertise van een architect nodig. Dat de Orde, die zelf graag benadrukt dat ze ook het algemeen belang en de opdrachtgever dient, precies die bescherming nu op het spel zet, wringt bijzonder hard.
Geen administratieve mastodont, wel gezond verstand
NAV vraagt geen terugkeer naar zware vergunningsprocedures. Integendeel: minder administratie blijft het uitgangspunt. Maar wie aan de stabiliteit van een gebouw raakt, moet werken binnen een sluitend kader. Daarom pleitte NAV al van bij het begin bij het kabinet-Brouns voor een lichte vergunning of mini-notificatie. Zo blijft de procedure eenvoudig, is er geen twijfel over de architectenplicht en blijft de opdrachtgever beschermd. Zo kunnen architecten hun taak blijven uitvoeren, net daar waar hun meerwaarde zit.
Stem dus voor een Orde die haar kerntaak kent!
Dit dossier legt opnieuw bloot hoe groot de afstand soms is tussen de beslissingen van de Orde en de wensen en verzuchtingen van de praktiserende architecten, die haar bovendien verplicht financieren. De opmaak van een verzoekschrift kost geld, terwijl de Orde niet weet of het terugdraaien van de klok wel de wens is van de architecten die hun maatschappelijke rol ter harte willen nemen. Geen enkele architect is verplicht om deze controletaak op de stabiliteit op te nemen nu ze niet meer gekoppeld is aan een vergunning. Zo schuift de Orde, ook met dit dossier, steeds vaker op richting belangenbehartiging, terwijl dat niet haar taak is.
Net daarom zijn de huidige verkiezingen zo belangrijk. Kies dus bewust voor kandidaten die de Orde willen laten focussen op haar kerntaken: deontologie, toezicht op de beroepsuitoefening, de stage en de bescherming van het algemeen belang.
